İcra ve İflas Kanunu (Kanun No. 2004)
İcra ve İflas Kanunu, borçlunun borcunu ödememesi hâlinde alacaklının devlet gücü aracılığıyla alacağını tahsil edebilmesini sağlayan temel kanundur. Türkiye’de ticari hayatın, bireysel borç ilişkilerinin ve ekonomik düzenin korunmasında icra ve iflas hukuku kritik bir role sahiptir. Bu kanun, hem bireyler hem de şirketler açısından alacak-borç ilişkilerinin nasıl yürütüleceğini ayrıntılı şekilde düzenler.
İcra ve İflas Kanunu, cebri icra, ilamsız icra, ilamlı icra, iflas, konkordato ve haciz gibi birçok hukuki süreci kapsar. Uygulamada en sık karşılaşılan dava ve takip türleri bu kanun çerçevesinde yürütülür.
İcra ve İflas Kanunu’nun Amacı ve Kapsamı
İcra ve İflas Kanunu’nun temel amacı, alacaklının hakkını korurken borçlunun da hukuki güvencelerini teminat altına almaktır. Kanun, keyfi uygulamaların önüne geçmek ve devlet denetiminde bir tahsil süreci oluşturmak için hazırlanmıştır.
Kanunun kapsamına giren başlıca alanlar şunlardır:
- Para ve teminat borçlarının takibi
- Taşınır ve taşınmaz malların haczi
- Maaş ve banka hesaplarına haciz
- İflas yoluyla takip
- Konkordato ve yeniden yapılandırma süreçleri
İcra Hukuku Nedir?
İcra hukuku, borcunu rızasıyla ödemeyen borçlulara karşı devlet gücüyle alacağın tahsil edilmesini sağlayan hukuk dalıdır. İcra hukuku sayesinde alacaklı, mahkeme kararına gerek olmadan belirli şartlar altında takip başlatabilir.
İcra hukuku, hızlı ve etkili bir tahsil mekanizması oluşturmayı hedeflerken borçlunun temel haklarını da korur. Bu denge, icra daireleri ve icra mahkemeleri aracılığıyla sağlanır.
İcra Takibi Türleri
İcra ve İflas Kanunu’nda farklı icra takibi türleri düzenlenmiştir. Her takip türü, alacağın niteliğine göre uygulanır.
İlamsız İcra Takibi
İlamsız icra, mahkeme kararına gerek olmaksızın başlatılan takip türüdür. En çok kullanılan icra yöntemidir. Borçluya ödeme emri gönderilir ve itiraz süresi tanınır.
İlamlı İcra Takibi
Mahkeme kararı veya ilam niteliğinde belgeye dayalı olarak yapılan icra takibidir. Borçlunun itiraz imkânı oldukça sınırlıdır.
Rehnin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip
Teminat altına alınmış alacaklar için uygulanan takip yoludur. Taşınır veya taşınmaz rehni söz konusudur.
Haciz Nedir?
Haciz, borçlunun malvarlığına devlet eliyle el konulması işlemidir. Haciz işlemleri icra dairesi tarafından yürütülür. Haciz edilen mallar satılarak alacaklının alacağı ödenir.
Haczedilebilecek başlıca unsurlar şunlardır:
- Taşınır mallar
- Taşınmazlar
- Banka hesapları
- Maaş ve ücretler
- Araçlar
Bazı mallar ise haczedilemez veya kısmen haczedilebilir.
İflas Hukuku Nedir?
İflas hukuku, borçlarını ödeyemeyecek duruma düşen tacirlerin ve şirketlerin tüm malvarlığının tasfiyesini düzenler. İflas, bireysel değil kolektif bir takip yoludur.
İflas sürecinde amaç, tüm alacaklıların eşit ve adil şekilde tatmin edilmesidir. İflas kararı ticaret mahkemeleri tarafından verilir.
İflasa Tabi Kişiler
İcra ve İflas Kanunu’na göre iflasa tabi olanlar şunlardır:
- Tacirler
- Ticaret şirketleri
- Kooperatifler
- Kanunen tacir sayılan kişiler
Gerçek kişiler kural olarak iflasa tabi değildir.
Konkordato Nedir?
Konkordato, borçlunun alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yapılandırmasını sağlayan hukuki bir kurumdur. Amaç, borçlunun iflas etmesini önlemek ve ekonomik faaliyetini sürdürmesini sağlamaktır.
Konkordato sürecinde borçluya belirli bir süre koruma sağlanır ve alacaklılar bireysel takip yapamaz.
İcra Mahkemelerinin Görevleri
İcra mahkemeleri, icra ve iflas işlemlerinden doğan uyuşmazlıkları çözen özel görevli mahkemelerdir. İcra memurlarının işlemlerine karşı yapılan şikâyetler bu mahkemelerde görülür.
İcra ve İflas Kanunu’nda Süreler
Kanunda yer alan süreler son derece önemlidir. Sürelerin kaçırılması, hak kayıplarına yol açabilir. Özellikle itiraz ve şikâyet süreleri dikkatle takip edilmelidir.
İcra ve İflas Kanunu – Excel Tablo 1
İcra Takibi Türleri ve Özellikleri
| Takip Türü | Mahkeme Kararı Gerekir mi | İtiraz Hakkı | Uygulama Alanı |
|---|---|---|---|
| İlamsız İcra | Hayır | Var | Para ve teminat borçları |
| İlamlı İcra | Evet | Sınırlı | Mahkeme kararları |
| Rehnin Paraya Çevrilmesi | Hayır | Kısıtlı | Teminatlı alacaklar |
| İflas Yoluyla Takip | Hayır | Var | Tacirler |
İcra ve İflas Kanunu – Excel Tablo 2
Haczedilebilen ve Haczedilemeyen Mallar
| Mal Türü | Haciz Durumu | Açıklama |
|---|---|---|
| Maaş | Kısmen | En fazla dörtte biri |
| Ev eşyaları | Haczedilemez | Zorunlu ihtiyaçlar |
| Banka hesabı | Haczedilebilir | Tamamı |
| Emekli maaşı | Haczedilemez | İstisnalar hariç |
| Araç | Haczedilebilir | Borçlu adına kayıtlı |
İcra ve İflas Kanunu Hakkında Sık Sorulan Sorular
- İcra takibi nasıl başlatılır?
- İlamsız icra ile ilamlı icra arasındaki fark nedir?
- Hangi mallar haczedilemez?
- Maaş haczi en fazla ne kadar olabilir?
- İcra takibine itiraz süresi kaç gündür?
- İflas kararı kimler için geçerlidir?
- Konkordato süresi ne kadar sürer?
- Banka hesaplarına bloke nasıl konur?
- İcra dosyası ne zaman düşer?
- İcra borcu zamanaşımına uğrar mı?